Farklı kökenli öksürük çeşitlerinin tedavi yöntemleri

Öksürük çeşitleriSolunum, oksijen ve karbondioksit giriş-çıkışı temeli üzerine gerçekleşen biyolojik zorunlu bir faaliyet olup yaşamın devamını sağlar. Bununla birlikte hava teneffüsü sırasında muhtelif sebeplerden dolayı oluşan rahatsızlık, bu hava yolları geçişlerinde birdenbire metabolizmanın tepkisi şeklinde gelişen ekspirasyon olayı görülür. Patlama forumunda cereyan eden bu ekspirasyon sadece bireysel rahatsızlık oluşturmakla kalmaz, çevredeki insanlara da enfeksiyon yoluyla bulaşmasını sağlar. Tabi ki, söz konusu rahatsızlığın bulaşıcı olması bu duruma yol açacaktır. Dünyadaki tıbbi istatistikler incelendiğinde en yaygın şekilde polikliniklere başvuru öksürme belirtisiyle olmaktadır. Bunların da önemli bir kısmı soğuk algınlığından kaynaklanmaktadır.

Öyle ki, başta ABD ve Avrupa olmak üzere sağlık araştırmaları ve harcamalarının çok önemli bir kısmını öksürük şikayetlerinden kaynaklanan sorunların giderilmesi oluşturmaktadır. Öksürüğün önemli olmasının bir yönü de, çocuklarda bu durumun çok fazla rastlanmasıdır. Çocuklarda öksürüğün ortaya çıkmasının birçok sebebi olabileceği gibi, genellikle solunum rahatsızlıkları bunda etkendir. Ayrıca bazı durumlarda akciğerlerin dışında organlarda hasıl olan, örneğin kalp sorunları da öksürük şikayetlerine yol açmaktadır.

Öksürük oluşmasının sebepleri nelerdir?

Öksürük oluşma sebepleri iki farklı cenahta değerlendirilmelidir. İlki ve genellikle ortaya çıkanı, solunum yollarından enfeksiyon kapılmasıdır ki, bu açıdan tedavi yöntemleri oldukça gelişmiştir. Diğeri ise, doğrudan solunum yollarını ilgilendirmeyen ve kalp gibi diğer organlarla bağlantılı öksürüğün semptom olarak hasıl olmasıdır. Dolayısıyla öksürüğün sebeplerinin anlaşılması için öncelikle semptonun neden kaynaklandığını belirleyerek öksürük çeşidinin tanımsal içeriğini ortaya koymak gerekir.

Öksürük nedeninin anlaşılması teşhisle eş zamanlı olarak gerçekleşmektedir. Öksürük oluşmasının nedenleri ise, bir önceki paragrafta değinildiği üzere periyot süresine göre ana kategorik değerlendirme yapılmalıdır. Bu açıdan akut öksürükte üst solunum rahatsızlıkları başlıca sebeptir. Şayet semptomların görülmesi 15 günü geçmişse üst solunum yollarının iyice etüt edilmesi gerekir. Bu süreçte astım hastalığının teşhisi de yapılabilir. Özetle öksürük oluşmasının sebepleri araştırılırken semptomların ne kadar sürdüğü doktorun bilgisine mutlaka sunulmalıdır. Ayrıca balgamlı ve balgamsız olmasına da bakılır. Bu açıdan kronik öksürükler toplumda en yaygın olanıdır. Sebepleri açısındansa şöyle bir listeleme yapılabilir:

  • Nezle ya da grip
  • Astım
  • Farenjit
  • Reflü
  • Kalp sorunları
  • Verem
  • Genizde oluşan akıntılar
  • Sinüzit
  • Bronşit
  • Tansiyon ilaçları gibi bazı ilaçların etkisi
  • Akciğerde anormal sıvı birikmesi
  • Sigara alışkanlığı
  • Stres ve depresyondan kaynaklanan psikolojik nedenler
  • Kronik kulak problemleri

Öksürük çeşitleri nelerdir?

Akut öksürük: Bu öksürmede rahatsızlık süreci 3 haftayı geçmez. Viral üst solunumda hasıl olan bu rahatsızlık doğrudan öksürükle belirti gösterir. Astım, KOAH gibi tıbbi durumlarda öksürük en belirgin semptomdur. En az 2 hafta, genellikle 3 haftaya kadar sürer. Soğuk algınlığına bağlı gelişmişse buna göre tedavi yöntemine geçilir. Elbette diğer sebepler de başvuru sırasında muayeneyle ortaya çıkarılır.

Diğer Notlar:  Öksürük Esnasında Göğüs Kafesinde Ağrı: Olası Nedenler Ve Tedavi

Yaşamsal risk içeren durumlarsa pnömani, ileri derece astım, ileri düzeyde KOAH, KKY gibi tıbbi sorunlardır. Ancak daha çok çevresel faktörlerin etken olduğu ileri olmayan astım, bronşektazi, üst solunum rahatsızlıkları ve KOAH ise yaşamsal risk içermez. Subakut öksürük: Bu öksürük çeşiti daha uzun periyot içermekte olup 3-8 hafta arasındadır. Teşhiste ilk bakılan solunum kaynaklı olup olmadığıdır. Şayet değilse kronik öksürük şeklinde tanımlanır. Bronşiyal hassasiyet, hipersekresyon, mukus sorunları başlıca bu tarz öksürük oluşum sebepleridir. Enfeksiyon öncesi ve sonrası şeklinde tıbbi teşhis konulup incelenir. Kronik öksürük: En kompleks olanıdır. 8 haftadan fazla devam eder. Çok sebepli olabilir ve ciddi bir tedavi sürecini kapsar.

İlaçlar

İlaç her nevi tıbbi, hatta psikiyatrik vakalarda uygulanan ve tıp tarihinde derinliğe sahip tedavi yöntemidir. Öksürük semptomları için de bu tedavi yöntemi asli yöntemlerden biri olup öksürük çeşitlerine göre ilaçlar verilir. Dolayısıyla öncelikle öksürüğün akut, kronik ya da subakut olup olmadığı teşhis edilir. Hastadan gerekli bilgiler alınır ve tıbbi etüt sonrası hasta için ilaç tedavisine başlanılır. Elbette öksürüğün tedavisine hem ampirik hem de bütünleyici metodla yaklaşılmalıdır. Bütünleyici tedavide öksürüğün nedenleri henüz ortaya çıkarılmamıştır. Öksürük sıklığından tanısal içerikli testlere kadar birçok işlem yapılır.

İlaç tedavisi tanısal öksürük süresine göre tatbik edilir. Türkiye’de 177 civarında çeşitli ilaç piyasada reçeteyle satılmaktadır. Fiyatları genellikle 1-40 TL arasında olup çok özel bir ilaç ise 1000 TL’yi geçebilmektedir. Öksürükte ilaç tedavisi akut, subakut ve kronik teşhisine göre belli periyotlarda kullanılır. Ancak doktor tavsiyesi dikkate alınmalıdır. Zira eczaneden rastgele alınan  bir ilaç, öksürüğe iyi gelmeyebileceği gibi menfi yan etkiler de doğurabilir. Özetle, ilaçlar öksürük septomlarının izalesinde en etkili yöntemlerdendir.

İlaçlar

 

Tıbbi yöntemler

Öksürük semptomları başlar başlamaz doğal çözüm yöntemlerinin denenmesi normaldir. Yani doğal eczane denilen meyve-sebzelerden iyi gelenleri ya da bitki çayları elbette bir alternatif olarak görülebilir. Ancak öksürük süresi 1 haftayı ya da 10 günü geçmişse doktor muayenesinden geçmek gerekir. Öksürük artık bir kriz halinde istikrar kazanmışsa, perde arkasında bir enfeksiyon riskinden şüphe edilebilir. Bu durumda teşhis gereği enfeksiyon tedavisi devreye sokulur.

Şayet reflü kaynaklı ise, asit izale eden bir tedaviye başvurulur. Astım kaynaklı ise, solunum yollarını açan bir tedavi ilaç eşliğinde yapılır. Öksürük süresine yeniden bakılır. Üç haftayı aşan bir öksürük krizi ise artık bir göğüs hastalıkları uzmanı tarafından muayene zamanı gelmiş demektir. Bununla birlikte bazı enfeksiyonlar 2 ayı bile bulan kuru öksürüklere yol açabilmektedir. Bu durum söz konusuysa bronşları tedavi edici yöntem devreye sokulur. Bunların dışında teşhiste zorlanılıyor ya da başka nedenlerden şüpheleniliyorsa akciğer filmi çekilir, solunum yolları analiz edilir, snüs filmine başvurulur. Gerekiyorsa endeskopiden de faydalanılır. Özetle, tedavi yöntemlerinde öksürük süresi ve hangi çeşit olduğu mutlaka dikkate alınmalıdır.

Diğer Notlar:  Kronik Öksürük Nasıl Ve Neyle Tedavi Edilir

Ağızdan kullanım için halk ilaçları

Ağızdan kullanım için halk ilaçlarıÖksürük semptom halinde ortaya çıktığında ya balgamlı ya da balgamsız şekilde kuru öksürükle kendini gösterir. Birçok durumda doktora gidilmeden de tedavi yöntemine başvurulabilir. Bu da asırlara uzanan geleneksel yöntem denilen halk ilaçlarını gündeme getirmektedir. Bu ilaçlar öksürüğün çeşidine göre bazı durumlarda olumlu etkisini de gösterebilir. Ancak tıbbi olmayan yani bilimsel içerikte incelenemeyen tedavi yöntemleri olduğunu bilmek gerekir. Bunlar arasında süt-bal-soğan-sarımsak başlıca ağızdan kullanıma konu olur.

Basit bir tarif vermek gerekirse; birkaç doğranmış soğan, sarımsak ve karanfil süt ile birlikte kaynatılır. İyice yoğrulup bal ilave edilerek ağızdan alınır. Bunun dışında kekik çayı, patates püresi de öksürüğe olumlu etki ettiği söylenmektedir. Başka doğal kaynaklı tedaviler söz konusu olsa da, doktorların da önerdiği en etkili doğal çözüm baldır. Öksürüklerin en fazla çocuklarda olduğu dikkate alınırsa bal alımı olumlu etki yapacaktır. Hatta bununla ilgili bilimsel araştırmalar dahi yapılmıştır. Örneğin, 300 çocuk üzerinde yapılan bir bilimsel araştırmada balın çocuk öksürüğünü azalttığı kanıtlanmıştır. Balın etki gücü bilimsel anlamda çözülemese de antimikrobiyal nitelikte olması dikkate değerdir.

İnhalasyon

İnhalasyon kavramını iki açıdan ele almak gerekir İlki öksürük semptomunun ortaya çıkmasındaki inhalasyon, diğeri de bunun tedavi amaçlı kullanımıdır. İnhalasyonun öksürüğün ortaya çıkışında kayda değer bir faz etkisi vardır. Konuya ilk olarak fizyolojik açıdan bakmak gerekir. Öksürüğün ortaya çıkmasında esas alınan faz ölçütleri 3 tane olup bunlar; inspiratuvar, ekspiratuvar ve sıkıştırıcıdır. Bu fazlardan inspiratuvar ise havanın inhalasyon sürecinden etkilenmektedir.

İkinci açıdan inhalasyon bir tedavi yöntemidir. Kuru öksürük gibi psikolojik olarak da çok rahatsızlık veren semptomlarda inatçı öksürüğü gidermede buhar inhalasyonu bir çözümdür. İnhalasyonun öksürükte kullanımı ise şöyledir: Buhar inhalasyonu yöntemiyle bu solunum rahatsızlığı uzaklaştırılabilir. Bunun için su, kap ve battaniye (ya da havlu) ana malzemelerdir. Suya ilaç konulup nebulizere dökülür. Bu şekilde boğazda bir yumuşama hali beklenir. Bunun faydası üst solunum yollarının rahatlatılarak kuru öksürüğün önüne geçmesidir. Bu durum mukoza zarının kuruluk düzeyini de aşağı çekecektir. Bu yöntem daha çok geçici bir rahatlama oluşturabilir. Tabi bazen öksürüğü tamamen de geçirebilir. Şayet öksürük halen geçmiyorsa beklenmeden doktora başvurulmalıdır.

Ancak bu yöntem çocuklar ve yaşlılara uygulanmamalıdır.

Kompres ve merhem uygulamaları

Öksürüğün azaltılmasındaki diğer bir yöntem de kompres ve merhemin tatbikidir. Bunlardan biri olan öksürük azaltıcı kompreslerdir. Bunun için doğal bitkilerden faydalanılır. Örneğin okaliptüs yağı ile buğulama yaparak vücuda kompres uygulamak müsbet etki yaratabilir. Bu tedavide okaliptüs yağı kompres halinde göğüs ve sırt kısmına yavaşça tatbik edilir. Hatta ayak kısımlarının tuzlu sıcak suda kalması da eş zamanlı yardımcı tedavidir. Bunlar dolaylı şekilde öksürüğün azalmasında etki gösterebilir.

Diğer Notlar:  Kalp Öksürüğü Nedir, Nasıl Tedavi Edilir

Diğer bir yöntem de merhemlerdir. Bu merhemler çeşitli olup bunlardan biri propolis katkı olanıdır. Propolis arıların ağaç ve bitki özlerinden elde ettiği adeta macuna benzeyen doğal katkılı şifalı bir üründür. Antimikrobiyal ve antioksidan içeriğinden dolayı bazı tıbbi tedavilerde uygulanır. Öksürük tedavisi için de merhem geliştirilmiştir. Zaten kolayca sürülebilir özelliktedir. Kompres ve merhemin etki etmediği durumlarda ise doktor muayenesi için geç kalınmamalıdır.

Tedbirler

Öksürük için evde bile alınabilecek ve doktor tavsiyesi olan başlıca tedbirler vardır. Bu tedbirler şunlardır:

  • Ilık suyu fazla tüketmek iyi gelecektir. Bunun sebebi sekresyonların yumuşama sürecini başlatmasıdır. Altını tekrar çizmek gerekirse, sıcak-soğuk su değil, mutlaka ılık su olmalıdır. Her gün 2 ya da daha fazla ılık su tüketilmelidir.
  • Geceleyin geniz akıntısı öksürüğü şiddetlendireceğinden yatak kısmının başı biraz yukarı kaldırılmalıdır. Lazım gelirse iki yastık konulabilir.
  • Burnun açık olması son derece önemlidir. Burun kapandığında solunum ağza geçerek kuru öksürüğü artıracaktır.
  • Hem öksürenin hem de öksüren kişinin yanında olanların sigara içmemesi çok önemlidir.
  • Yoğun bir iş temposundan uzaklaşılmalıdır. Çok fazla çalışmak öksürüğü artırır. Bu yüzden istirahat ihmal edilmemesi gereken bir husustur.
  • Üst solunum kısmından doğan öksürük semptomları 15 gün geçtiği halde sürüyorsa doktora muayene vakti geldi demektir.
  • Reflü ise ihmal edilmemesi gereken bir konu olup doktor buna göre öksürük tedbirlerini almalıdır.
  • Öksürük kesen ilaçlar çok sayıda olup, bu konuda bir hekimin tavsiyeleri tedbir mahiyetinde dikkate alınmalıdır. Öksürük ilaçlarının kullanımından doğan bir risk de şudur: Öksürük çeşiti bilinmiyorsa bu ilaçlar sadece pasif etki yaratır.
  • Dedikodu bilgilerinden kaynaklanan bilimsel dışı ilaçlara ise çok temkinli yaklaşılmalı, bilimin ışığından uzaklaşılmamalıdır.
  • Öksürük süresince doğal meyve ve sebze alımı dengeli şekilde tüketilmelidir. Bunlar tedavide bağışıklık sistemini güçlendirici etki sağlayacaktır.

Sonuç

Öksürük basit bir soğuk algınlığı olabileceği gibi akciğer kanserine kadar giden kompleks bir rahatsızlığın ilk habercisi de olabilir. Elbette her öksürük kansere yol açmaz ve kanser oluşumunda diğer belirtilerin de ortaya çıkması beklenir. Problemli alan ise şudur. Şayet öksürük kronik bir hal alıp 2 aydan fazla sürüyorsa mutlaka tıbbi tedbirlerin alınması gerekir. Kalp rahatsızlığı ya da ileri astım gibi istenmeyen sonuçlar oluşabilir. Halk ilaçlarını ise yaşlı ve çocukların tercih etmemesi gerekir. Bu tarz ilaçlar yerine bir sağlık merkezinden tıbbi tedavi alması yerinde olacaktır. Sonuç olarak, öksürük ihmal edilmemesi gereken bir konu olup, şayet kronik öksürük oluşmuşsa en kısa zamanda doktor muayenesine gidilmelidir.

Değerlendirme
5
Yazal
Prof. Dr. Fuat BAYKAL
Kulak, Burun, Boğaz (KBB) Uzmanı
Yazılı makaleler
28

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir