Bademcik İltihabı: Kızarık Ve Şişlik Sebebi

Bademcik ana işleviBoğaz bölgesinde bulunan bademcik her insanda bulunmaktadır. Bademcik bağışıklık sisteminin temel elemanlarından biridir. Boğaz bölgesinde bulunmasından dolayı solunum yolu ile alınan bazı mikropların bağışıklık sistemlerinde karşılaştığı yer olmaktadır. Bademcikler genelde zararlı gibi görülse de, aslında bazı temel işlevleri vardır.

Bademcik Ana İşlevi

Özellikle çocuklarda duyarlı olan bademcikler, sürekli ağrı yapar ve solunuma engel olur. Yaygın çocuk enfeksiyonlarından biri olan bademcikler, vücudun farklı bölgelerine yayılmaktadır. Bademcikler şiştiği zaman ateş ve ağrı gibi sorunlara neden olur. Ancak bademciklerin temel işlevleri de vardır.

Dil köklerinin her iki tarafında da bulunan bademcikler, genişlemeye ve renklerini değiştirmeye iltihap ile başlar. Bu sayede vücudun mikroplara karşı savunmasında görev alan temel dokulardan biridir. Vücudun boğaz kısımlarında oluşan mikroplar öldürülememektedir. Bademcik alanlarında çoğalan bu mikroplar, o bölgede enfeksiyon oluşumuna neden olur.

Bademcik İltihabının Nedenleri

Boğaz iltihabı enfeksiyonu da denilen bademcik iltihabı, gerçek bir hastalıktan çok anatomik olan bir hastalıktır. İnsanların vücudunda boğaz olarak bilinen bir organ yoktur. Vücudun bir bölgesi olan boğazda birçok organ bulunmaktadır.

Diğer adı tonsillit olan bademcik iltihabı, çocukluk döneminden en sık görülen hastalıklardan biridir. Temel olarak virüs ile bakterilerin yol açtığı boğaz enfeksiyonu, genelde 3 yaşından küçük olan çocuklarda görülür.

Bademcik iltihabının nedenleriHasta olan biri ile kurulan yakın temas sonrası mikroorganizmaların bulaşması ile meydana gelen boğaz enfeksiyonu, öksürme, hapşırma ya da hasta ile kurulan temas sonrasında görülür. Enfeksiyon nedeni ile meydana gelen bademcik iltihabının % 80’e yakını virüs nedeni ile olmaktadır. En fazla görülen boğaz neden Adenovirüstür. Bu durumda ağrı oluşur ancak kızarıklık görülmez.

İnfluenza virüsü nedeni ile görülen bademcik hastalıklarında ise baş ağrısı, ateş, genel anlamda vücut ağrısı ve yorgunluk görülür. Bu durum ilerlediğinde ise farenjit hastalığına neden olur. EBV denilen bir virüs nedeni ile de meydana gelen bademcik, beta enfeksiyonlarından ayırt edilemeyecek şekilde şişlik gösterir. Basit seviyede soğuk algınlığına neden olan bu durum, hem boğazda hem de komşu olduğu kulakta enfeksiyona neden olur. İlerlediği durumlarda ise akciğerlerde enfeksiyon oluşturur. Genel anlamda bademcik belirtileri şu şekildedir:

  • Zayıflık;
  • Üşütme;
  • Gıdasızlık;
  • Rinovirüs;
  • Grip virüsü;
  • Enterovirüs;
  • Parainfluenza;
  • Kızamıkçık virüsü;
  • Adenovirüs.
Diğer Notlar:  Çocuklarda Geniz Eti Büyümesi Belirtileri

Hastalığın Şekilleri

Bademcik iltihabı hastalığı temelde aynı olsa da, çocuklara ve yetişkinlerde farklı çeşitlerde görülebilmektedir. Çocuklarda genelde bakteriler ön planda iken yetişkinlerde bakterilerin etkisi azdır. Bademcik iltihabının görülme şekilleri şöyledir:

Hastalığın şekilleriBakteriyel Bademcik: Bu duruma A grubunda olan beta hemolitik bakteriler neden olmaktadır. Bunun dışında da birçok bakteri bademciğe neden olmaktadır. Bademciğe neden olan bakteriler Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoni, Corynebacterium diphtheriae, Bordetella pertussis, Bacilus anthracis, Chlamydophila pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae ve Mycoplasma pneumoniae’dir.

Streptokokal Bademcik: Bakteriyel olarak görülen bademciklerin en sık olanıdır. % 15 – % 30 oranında beta hemolitik etkenler nedeni ile meydana gelmektedir. Boğazda ağrıya ve ateşe neden olan bu durum, lenf bezlerinin şişmesi ile kendini gösterir.
Mantar Nedeni İle Görülen Bademcik: Candida Albicans türündeki mantarlar nedeni ile görülür.

Bademcik İltihabının Belirtileri

Bademcik iltihabı kendini bazı belirtiler ile göstermektedir. Hastalığın erken fark edilmesi ve doktora giderek gerekli önlemlerin alınması açısından bu belirtiler çok önemlidir. Özellikle çocuklarda daha çok görülen bademcik hastalığının tedavisine erken başlanması açısından bu belirtilere dikkat edilmelidir. Bademcik hastalığının temel belirtileri şunlardır:

Ortak belirtiler:

  • Boğazda ağrı;
  • Şişen kırmızı bademcikler;
  • Ateşin yükselmesi;
  • Ağrılı şekilde yutkunma;
  • Baş ağrısı;
  • Öksürme;
  • Titreme;
  • Yorgunluk;
  • Kulak ile boyun kısmında ağrı;
  • Halsizlik;
  • Gürültülü solunum ya da horlama;
  • Daha nadir görülen belirtiler;
  • Midede ağrı;
  • Bulantı;
  • Kusma;
  • Nefesin kötü kokması;
  • Dilin tüylenmesi;
  • Ses değişikliği.

Bademcik iltihabının temel anlamdaki belirtileri bunlardır. Bu belirtilerden birkaç tanesi aynı anda görülebilir. Genelde önemsenmeyen bu belirtiler görüldüğü zaman, küçük ya da büyük fark etmeksizin doktora gidilmeli ve tedavi olunmalıdır. Erken teşhis ile uygulana tedavi sonrasında hastalığın belirtileri hafifletilmektedir.

Teşhis

Bademcik hastalıklarında da diğer hastalıklarda olduğu gibi ilk teşhis yöntemi muayenedir. Fakat bazı durumlarda muayene ile hastalığın teşhisi yapılamamaktadır. Bu gibi durumlarda muayene tetkik ve bulgular ile desteklenmektedir.

Bademcik iltihabının teşhisi için uygulanan temel tetkikler şunlardır: boğaz kültürü, lökosit sayımı, antijen testi. Özellikle lökosit sayımı önemli derecede bilgiler vermektedir. Hastalığın nedeninin virüs mü, bakteri mi olduğu bu yöntem ile anlaşılmaktadır.

Muayene işleminde bademciklerin görüntüsü izlendikten sonra kırmızı ya da beyaz alanların varlığı belirlenir. Boyundaki lenf bezlerine de bakan hekim, bu sayede çok önemli bulgular elde eder. Bununla beraber kişinin mutlaka ateşi ölçülür. Bu aşamalardan sonra da kültür ile çabuk antijen testleri yapılarak tanı desteklenmeye çalışılır.

Diğer Notlar:  Modern Yöntemlerle Geniz Eti Alınması

Teşhis Bademcik iltihabı

Bademcik Tedavisi

Bademcik iltihabı rahatsızlığı öncelikle belirtiler ve ağrı ile fark edilir. Bu durumda doktora gidildiği zaman öncelikle ne tür bir bademcik olduğunun belirlenmesi amacı ile bazı testler yapar. Bu testler sonrasında da en uygun tedavi yöntemi belirlenir.

İlk olarak hastalığın neden olduğu ve kişiye acı çektiren belirtilerin giderilmesi için tedaviler uygulanır. Ateş için ateş düşürücü, ağrı için etkili bir ağrı kesici ilaç tedavilerine başlanır. Ağrının çok olduğu durumlarda lokal anestezik etkisi olan spreyler önerilir.

Bademciklerin üzerinde beyaz iltihaplar görüldüğü zaman antibiyotik tedavisi uygulanır ve bu iltihabın geçmesi için uğraşılır. Ağız için antiseptik gargara da bir diğer tedavi yöntemidir. Özellikle kişinin istirahat etmesi de en etkili tedavilerden biridir. Doktorlar tarafından hastaya bol sıvı tüketmesi ve ortalama olarak 4 – 5 gün dinlenmesi önerilmektedir. Bu sayede vücut kendini kısa zamanda toparlar.

Halk Tedavi Yöntemleri

Bademcik iltihabı ile karşılaşan kişi sayısı çok fazladır. Zamanında fark edilip müdahale edilmeyen bademcikler, zamanla ilerleyerek akciğerlere bile zarar vermektedir. Bu nedenle hastalığın önemsenmesi ve belirtiler görüldüğünde gerekli tedavinin uygulanması gerekir. Ancak bazen doktora gitmeyen kişiler, halk tedavi yöntemlerinden uygulayarak bademcik iltihabının geçmesini sağlar. Vücudun savunma mekanizmasını etkileyen bademcikler, bazı zamanlarda enfekte olmaktadır.

Birçok kişi, bademcik sorunları ile uğraşmamak için bademciklerini aldırmak istemektedir. Ancak birçok doktor tarafından bu durum tavsiye edilmez. Çünkü bademcikler vücudun savunma mekanizmasını güçlendirmektedir.

Bademcik sorunu nedeni ile ağrı ve ateş sorunu yaşayan kişiler, sarımsak ile bademcik iltihabını tedavi etmeye çalışır. Antibiyotik bir özelliği olan sarımsak, birçok farklı hastalığın tedavisinde etkilidir. Özellikle boğaz enfeksiyonlarında, mikrop ya da virüs gibi durumlarda ilaç tedavisi yerine bitkisel olan sarımsak tedavisi uygulanır.

Günlük olarak 1 tane çiğ tüketilen sarımsak, çayı yapılarak da kullanılmaktadır. Zeytinyağında bekletildiğinde de son derece etkili olan sarımsak, bademcik iltihabını kısa süre içerisinde tedavi etmektedir.

Sarımsak dışında kantaron çayı da bademcik iltihabında uygulanan etkili halk tedavi yöntemlerinden biridir. Papatya çiçeği çayı, adaçayı, kekik gibi doğal bitkilerin çayları da bademcik iltihabının tedavisinde etkili olmaktadır.

Tek Taraflı Bademcik İltihabının Nedenleri ve Tedavisi

Bademcik iltihabı her iki boğaz kısmında görülebileceği gibi tek taraflı olarak da görülebilmektedir. Genel olarak enfeksyion nedeni ile görülen bu durum, sol bademcikte görüldüğünde virüslere bağlanmaktadır.

Diğer Notlar:  Çocuklarda Ameliyatsız Geniz Eti Tedavisi

Halk arasında genelde öpücük hastalığı olarak bilinen bu durum, adenovirüs ve Ebstein-Barr virüsü nedeni ile görülmektedir. Bazen enfeksiyon nedeni ile de görülen bu durum, soğuk su içmek, dondurma yemek ve kimyasal olan yakıcı bir buharın kullanılması nedenleri ile görülmektedir.

Bu durumda ağrılar genelde lenf bezlerinin bulunduğu alanda olur.

Tek taraflı bademcik şişmesi viral enfeksiyonlar nedeni ile meydana gelmiş ise 1 hafta gibi bir sürede kendiliğinden geçmektedir.

Ancak bakteri nedeni ile meydana gelmiş ise mutlaka tedavi edilmesi gerekir. Aksi takdirde farklı komplikasyonlara neden olmaktadır. Doktor tarafından verilecek olan antibiyotikler ve diğer gerekli ilaçlar ile kısa sürede tedavi edilir.

Çocuklarda Tedavi Özellikleri

Bademcik iltihabı hastalığı en çok 3 yaşından küçük olan çocuklarda görülmektedir. Çocukluk dönemindeki en zor hastalıklardan biri olan bademcik, çocukların beslenme düzenini de etkilemektedir.

Çocuklardaki bademcik tedavisinde genelde gargara ve sprey gibi yöntemler kullanılır. Antibiyotik tedavisi genelde küçük çocuklarda uygulanmaz. Onun yerine şurup ile ateş ve ağrı düşürülmeye çalışılır.

Çocukların bademcik tedavilerinde sıvı gıdalar önerilir. Özelikle de yoğurt ve süt tüketimine önem verilmektedir. Çünkü bu besinler hem faydalı hem de çiğneme gerektirmeyen bir yöntemdir. Anjin olan çocuklarda antibiyotik tedavisine başlanır. Ancak çocuk ilaç içemiyor ise enjeksiyon yöntemi de tercih edilebilmektedir.

Önleme

Bademcik iltihabı, küçük büyük demeden her yaşta görülmektedir. Kişide rahatsız edici belirtilere neden olan bademciğin meydana gelmesi için dikkat edilmelidir. Bademcik iltihabı genelde virüs ve bakteriler nedeni ile görülmektedir. Bu nedenle kullanılan ve tüketilen malzemelere dikkat edilmelidir.

Sağlıklı besinler tüketilerek vücudun bağışıklık sistemi güçlendirilir. Bunun için sebze, meyve ve protein ağırlıklı beslenmeye özen gösterilmelidir. Bitkisel yöntemler ile hastalığın oluşması engellenebilir.

Soğuk tüketimler nedeni ile de görülen bademciği önlemek için abartılı derecede soğuk su içmek ya da dondurma yemek engellenmelidir. Terleyip soğuma durumunda da bademcik görülme ihtimali vardır. Bu nedenle özellikle çocukların sırtına bir bez ya da havlu koyularak terlemesi ve soğuması engellenir.

Değerlendirme
5
Yazal
Prof. Dr. Fuat BAYKAL
Kulak, Burun, Boğaz (KBB) Uzmanı
Yazılı makaleler
28

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir